Còn bao nhiêu con thỏ bị tuyên là gấu?

Từ vụ án của ông Nguyễn Thanh Chấn, đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi liệu có còn bao nhiêu con thỏ mà chúng ta lại tuyên là con gấu?

Đại biểu Nguyễn Bá Thuyền đặt vấn đề như vậy trong phần chất vấn Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình, sáng 21/11.

Đại biểu Lê Thanh Vân đặt vấn đề: chất lượng giải quyết các vụ án tùy thuộc vào chất lượng thẩm phán, điều tra viên và thư ký. Như lời Bác Hồ nói: "Cán bộ là gốc của công việc, công việc thành hay bại là do cán bộ tốt hay kém", với trách nhiệm là người đứng đầu hệ thống xét xử, đề nghị Chánh án cho biết những giải pháp cụ thể để nâng chất lượng cán bộ.

Đại biểu Nguyễn Bá Thuyển (Lâm Đồng) nêu vấn đề: hằng năm vẫn có hàng chục nghìn đơn xin đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm, điều đó chứng tỏ niềm tin của người dân về công lý chưa cao, vậy chánh án có giải pháp gì để nâng cao chất lượng xét xử, lấy lại lòng tin của nhân dân và giải quyết kịp thời đơn giám đốc thẩm, tái thẩm của nhân dân?

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình.

Vấn đề thứ hai đại biểu Thuyền nêu là vụ án Nguyễn Thanh Chấn bị xét xử tù chung thân, sau 10 năm mới được minh oan, gây bức xúc trong dư luận, vậy trách nhiệm của ngành tòa án đến đâu và chánh án có giải pháp gì để minh oan, xin lỗi và bồi thường thiệt hại cho dân? Liệu có còn bao nhiêu con thỏ mà chúng ta lại tuyên là con gấu hay không?

Đại biểu Nguyễn Thị Nga (Thái Nguyên) nêu: "Qua vụ ông Nguyễn Thanh Chấn, với tư cách là người đứng đầu ngành, tôi đề nghị chánh án, Viện trưởng VKSND và Bộ trưởng Bộ công an cho biết trách nhiệm của mình trong việc để xảy ra những vụ án oan trong thời gian qua và giải pháp nào để hạn chế án oan trong thời gian tới?

Thời gian qua có phản ánh về việc một số người bị các điều tra viên ép cung, bức cung và dùng nhục hình nên họ buộc phải nhận tội mà mình không thực hiện, ba vị đầu ngành có giải pháp gì để giải quyết những sai phạm này?

Tôi và nhiều cử tri đề nghị thêm 2 giải pháp: một là lắp camera giám sát những cuộc hỏi cung; hai là nghiên cứu để giao việc tạm giữ, tạm giam cho một ngành khác không phải là công an để tránh việc cùng một chủ thể vừa có trách nhiệm điều tra lại vừa giam giữ, quản lý người tình nghi nên khó tránh khỏi việc vi phạm, lạm quyền trong giam giữ hay điều tra".

Trả lời về vấn đề nâng cao chất lượng cán bộ, ông Trương Hòa Bình cho biết ngành tòa án đã có chiến lược về công tác cán bộ. Ông cho biết ngành cũng đã chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ, năng lực, đạo đức, tinh thông nghiệp vụ để hạn chế thấp nhất những án oan sai.

Ngành cũng thường xuyên sát hạch công chức để nâng cao năng lực, khuyến khích việc tự học để nâng cao nghiệp vụ chuyên môn. Bên cạnh đó, cũng tổ chức luân chuyển cán bộ, phát hiện cán bộ giỏi có năng lực để đào tạo, đưa vào quy hoạch.

Đại biểu Nguyễn Bá Thuyển.

Khó phát hiện việc ép cung

Về vấn đề đại biểu Lê Thị Nga nêu có ép cung, nhục hình hay không, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trương Hòa Bình cho biết việc ép cung, nhục hình là không thể chấp nhận được. Nếu có thì sự việc phải được chứng minh. Ông Bình cho rằng rất khó để Hội đồng xét xử phát hiện ra có chuyện ép cung hay không. Thông thường thì khi bị can hoặc luật sư yêu cầu xem xét thì tòa án mới có cơ sở xem lại vụ việc. Việc phát hiện những dấu hiệu không bình thường trong hồ sơ truy tố đòi hòi thẩm phán, thẩm tra viên, thư ký phải có trình độ, bản lĩnh và phải có cái tâm để phát hiện ra liệu có ép cung hay không.

"Nếu cán bộ nào vi phạm, có hành vi ép cung hay bức cung đều bị xứ lý theo quy trình, điều lệnh và theo pháp luật" - ông Trương Hòa Bình nhấn mạnh.

Để oan sai với mức án cao nhất là không chấp nhận được

Giải trình về vu án oan của ông Chấn, chánh án Trương Hòa Bình nói: vụ án ông Chấn xảy ra đã có bản án hình sự phúc thẩm năm 2004. Sau khi xét xử thì ông Chấn có đơn kêu oan. Ngày 4/11, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao căn cứ các quy định pháp luật tố tụng hình sự có quyết định kháng nghị tái thẩm đối với bản án hình sự phúc thẩm nêu trên.

Bản án được kháng nghị, tòa án nhân dâ tối cao đã triệu tập phiên họp của hội đồng thẩm phán tối cao để xét xử tái thẩm, căn cứ pháp luật hội đồng thẩm phán tòa án nhân dân tối cao đã chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng để hủy án điều tra lại. Hiện nay, các thủ tục về tố tụng đang được tiến hành để viện kiểm sát điều tra lại. Viện kiểm sát sẽ chuyển lại cơ quan điều tra để điều tra lại vụ án.

Mỗi năm cơ quan tố tụng thụ lý giải quyết trên 100.000 vụ án hình sự. Việc đấu tranh điều tra tội phạm là khó khăn, vất vả, có trường hợp chiến sĩ công an hi sinh để hoàn thành nhiệm vụ, công tố và thẩm phán cũng chịu áp lực rất lớn.

Thực tế do nhiều lý do khác nhau nên có oan sai. Gần đây dư luận cho rằng vụ ông Chấn có oan sai và có ép cung, nhục hình.

Về bình diện chung, nền tư pháp của nước nào, kể cả nước phát triển cũng không tránh khỏi oan sai. Việt Nam cũng nằm trong thực tế đó, nhưng việc để xảy ra oan sai, và oan với những người bị buộc tội ở mức án cao nhất (20 năm chung thân, tử hình) là không thể chấp nhận được.

Theo Chánh án, việc gây oan sai cho người vô tội, như các đại biểu đã phát biểu - là một việc làm để lại nhiều hậu quả đáng tiếc cho bản thân người bị oan và gia đình của họ. Chánh án cũng cho biết, để hạn chế oan sai, từ vụ án của ông Nguyễn Thanh Chấn, TAND Tối cao cũng đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phải xem xét lại toàn bộ các vụ án có đơn khiếu nại, kiến nghị giám đốc thẩm. TAND Tối cao cũng chỉ đạo các tòa chuyên trách, Tòa án địa phương rà soát lại những vụ án đã xét xử với các mức án cao nhất (đặc biệt là vụ án có mức án chung thân, tử hình) để xem có dấu hiệu oan sai hay không.

Kiến nghị xem xét lại vụ án Lê Bá Mai

Đại biểu Đỗ Mạnh Hùng (Thái Nguyên) cũng đề nghị Chánh án Trương Hòa Bình xem xét vụ án mà dư luận nhắc đến nhiều trong thời gian qua là vụ án Lê Bá Mai (phạm tội giết người, hiếp dâm trẻ em) tại Bình Phước. Theo đại biểu Hùng thì vụ án này đại biểu thấy Lê Bá Mai có dấu hiệu cũng bị oan sai. Vụ án qua 4 lần xét xử và cũng có bản án Tòa án tuyên Lê Bá Mai vô tội. Ông Hùng hỏi Chánh án Trương Hòa Bình rằng vụ án sẽ còn tiếp tục giám đốc thẩm hay không?

Về vụ án này, Chánh án Trương Hòa Bình trả lời rằng cách đây không lâu Tòa phúc thẩm TAND Tối cao đã xử phúc thẩm vụ án và tuyên Mai có tội (mức án chung thân). Bản án này đã có hiệu lực pháp luật và Chánh án tôn trọng quyết định của Hội đồng xét xử. Nếu vụ án còn tiếp tục có đơn kêu oan, kiến nghị giám đốc thẩm thì các cơ quan chức năng của TAND Tối cao sẽ xem xét lại vụ án theo đúng trình tự thủ tục quy định, với tinh thần trách nhiệm cao nhất, để không gây oan sai cho người vô tội, giữ vững hình ảnh là biểu tượng công lý của Tòa án.